A’DAN Z’YE DİKEN İĞNE
 
45 yıllık yorgancı…
 
1956 Trabzon Maçka doğumlu Nazmi İnce, yedi kuşak yorgancı bir aileden geliyor. Kendini usta, yorgancılığı da sanat olarak nitelendiren İnce, İstanbul Kadıköy’deki dükkanında tam 45 yıldır yorgan dikiyor.
 
Röportaj: Ersan Çıplak
 
Evliya Çelebi, Seyahatnamesi’nde İstanbul esnaflarını anlatırken yorgancılardan “Esnaf-ı yorgancıyan” diye bahsediyor. Dükkan sayısının 105,çalışan sayısının 400 olduğu belirtiliyor. O dönemin yorgancıları atlas, diba, ipek kumaşlardan yaptıkları yorganlar, alet ve edevatlarını ellerine alarak geçit törenlerine katılırlarmış. Evet, bir dönem yüksek itibar gören bu meslek günümüzde yok olmaya yüz tutmuş meslekler arasında gösteriliyor. Yakın zamana kadar az da olsa sokak aralarında rastladığımız bu ustalar artık pek görünmüyorlar. Rengarenk kumaşlar ve bin bir emekle dikilen yorganlar zamanla eski cazibesini yitirdi. Bunların yerini fabrikalarda üretilen hazır yorganlar aldı.  El işçiliğiyle üretilen yorganların fabrika üretimi yorganlarla rekabet etme şanları kalmadı. Ancak hala bu işi sürdürmeye çalışanlar da yok değil. Nazmi İnce’de bunlardan biri. 1956 Trabzon Maçka’da doğan Nazmi İnce, yedi kuşak yorgancı bir aileden geliyor. Kendini öğretici usta, yorgancılığı da sanat olarak nitelendiriyor. Aynı zamanda İstanbul Yorgancı Hallaç ve Çeyizciler Esnaf Odası Başkanı olan Nazmi İnce ile konuştuk.
 
Sizde diğer meslektaşlarınızın gibi küçük yaşlarda işe başlamışsınız. Bu işe başladığınız ilk yılları ve o dönemleri anlatır mısınız?
 
Nazmi İnce: Trabzon Maçka doğumluyum. Maçka’da yorgancılık çok yaygındır. Bizim ailemizde kuşak kuşak bu işlerle uğraştı. İstanbul’daki yorgancıların da bir bölümü Maçka kökenlidir. Bende tıpkı diğer meslektaşlarım gibi küçük yaşlarda bu işi öğrendim. 13 yaşında İstanbul’a geldim. Akrabalarımın aracılığıyla dönemin meşhur yorgan ustalarından biri olan Abdurrahman Turan’ın yanında işe girdim. 13 yaşında başladığım bu işe halen devam ediyorum.
 
Kendi iş yerinizi ne zaman açtınız?
 
Nazmi İnce: Askerlik zamanı gelince çalıştığım yerden ayrıldım. Askerde de bu işe devam ettim. Askeri görevimi yaptığım yerde terzi bölümünde çalıştım. Vatani görevimi tamamlayıp tekrar İstanbul’a dönünce başka bir iş yerinden bir kaç yıl çalıştıktan sonra kendi işimi kurmaya karar verdim. İstanbul Kadıköy’deki bu dükkanı 45 yıldır işletiyorum.
 
El yapımı yorganların hangi özellikleri nedeniyle tercih ediliyor?
 
Nazmi İnce: El yapımı yorganlar ülkemizde yakın zamana kadar yaygındı. 1980'li yıllarda sabahlara kadar çalışarak ancak siparişleri yetiştirebilirdik. Ancak üretim tekniklerinin yanı sıra tüketici tercihleri de değişince insanlar sentetik yorganlara yöneldiler. Bana göre nasıl yiyeceklerde organik gıdalara yöneliyorsak yatağımızda da doğal ürünler tercihe etmeliyiz. Bir yün yorgan klima gibidir. Kışın sıcak yazın serin tutar.

El yapımı yorganlar nasıl hazırlanıyor?
 
Nazmi İnce: Yorgancılık yorgan dikmeye hazırlıkla başlar. Yorgan dikmek için her şeyden önce çeşidine karar verilmeli. Çocuk yorganı mı? Tek mi çift mi kişilik olacak? Bunlara karar verdikten sonra içine doldurulacak pamuk ya da yünün hazırlanması gerekiyor.
 
El yapımı yorganlar günümüzde kimler tarafından satın alınıyor?
 
Nazmi İnce: El yapımı yorganlar çeyizlerinin en önemli parçalarından biri olarak gören var hala. Bunların yanı sıra sünnet düğünleri için bize sipariş verenler oluyor. Diğer yandan geleneksel ürünlere yeniden bir yöneliş var. Bu doğrultuda yün yorganları tekrar kullanmak isteyenler bize gelerek yorgan yaptırmak istiyorlar.
 
İstanbul Yorgancı Hallaç ve Çeyizciler Esnaf Odası Başkanı olarak yorgancılığın korunması ya da geliştirilmesine yönelik çalışmalarınız var mı? Bunlar için neler yapıyorsunuz?
 
Nazmi İnce: Ne yazık ki yetiştirecek çırak bulmakta zorlanıyoruz. Hatta neredeyse imkansız. Bu işi bir meslek olarak görecek gençler yetiştirmek istiyoruz. Bu doğrultuda eğitim çalışmaları yapılabilir. Bunun için girişimlerimiz olacak. Örneğin belediyeler tarafından düzenlenen meslek edindirme kurslarında yorgancılık konusunu gündeme getirmeyi planlıyoruz.