İlk Üreten Kazanır!
 
Gurme restoran mönülerinin vazgeçilmezi mavi yengecin kilosu yüksek fiyattan alıcı buluyor. Türkiye’de henüz üreten yok. Oysa ihracat şansı çok yüksek bir ürünün yetiştiriciliği için oldukça uygun bölgelerimiz var…
 
Haber: Ersan Çıplak
 
Mavi yengeç Türkiye’de fazla bilinmeyen ancak ekonomik değeri oldukça yüksek bir deniz canlısı. Her şeyden önce ihracat şansı çok yüksek bir ürün. Mavi yengeç, dünya pazarlarında canlı ya da işlenmiş olarak her mevsim alıcı buluyor. Yurt dışında servis boyundaki bir mavi yengecin tanesi 6-8 dolara satılıyor. Dondurulmuşu ise 5-7 dolara alıcı buluyor. Dünya pazarlarında kilosu ortalama 70 dolara satılıyor.
Türkiye’de Çok Az Tüketiliyor
Ülkemizde ise mavi yengeç hemen hiç bilinmiyor. Tüketimi yok denecek kadar az. Çoğunlukla Akdeniz’de avlanan mavi yengeçlerin hemen tamamı turistik bölgelerdeki restoranlar tarafından satın alınıyor. Ayrıca büyükşehirlerdeki belli başlı deniz restoranlarının menülerinde de onlara rastlamak mümkün. Türkiye’de avlanan mavi yengeçlerin tanesi ortalama 7 TL’den satılıyor.
 
Mavi yengecin her parçası değerlendirilebiliyor. En değerli bölümü ana gövdesi. Kıskaç ve bacak bölümleri de oldukça lezzetli. Yengecin işlendikten sonra arta kalan kısmı ise çok değerli bir kalsiyum ve protein kaynağı. Bu kısımlar farklı alanlarda değerlendirilebiliyor. Örneğin kabuk ve kitinden oluşan bu bölüm balık yemi endüstrisinde katkı maddesi olarak kullanılıyor. Bu artıklar balık yemlerine karıştırarak protein oranı yüksek yem elde ediliyor. Özetle mavi yengeç etinden, atığına kadar her zerresi ticari bir değere sahip bir ürün.
En Büyük Tüketiciler
Mavi yengeç özellikle Japonya, Fransa ve İspanya’da çok fazla tüketiliyor. Dünyada tüketim miktarları açısından bu ülkeleri sırasıyla ABD, Kanada, Portekiz ve Çin takip ediyor.
 
Türkiye’de henüz yetiştiriciliği yapılmıyor. Oysa ABD’nin Maryland Eyaleti’nde mavi yengeç sektörü 12 bin kişiye istihdam sağlıyor. Girişim uzmanlarına göre Türkiye’de mavi yengeç çiftliği kuranlar kazançlı bir yatırım sahibi olurlar.
Pilot Tesis Kurulacak
Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi, bu alandaki boşluğu görerek mavi yengeç yetiştiriciliği için bir proje hazırladı. Bu proje üniversite-özel sektör iş birliğine açık. Proje baştan sona üniversite bünyesinde geliştirilmiş. Burada kurulacak bir pilot tesiste mavi yengeç üretilecek. Üniversite benzer ürünler için çiftlik kurmak isteyen yatırımcılara teknik konularda destek vermeye hazır.
Akdeniz ve Ege Uygun
Türkiye’de yengeç çiftliği kurmak için en uygun bölgelerin Akdeniz ve Ege olduğu belirtiliyor. Denize dik inen kayalık girintilerin altındaki durgun sular ve delta bölgeleri yetiştiricilik için en çok tercih edilebilecek doğal alanlar. Yetiştiriciliğin yalnız deniz ve akarsu ağızlarında yapılması şart değil. Dip örtüsü çamurlu yayvan toprakla hazırlanmış yapay havuzlar da kültür yetiştiriciliği için ideal. Toprak havuzların deniz ortamına göre daha korunaklı olması bir avantaj. Yengecin doğal düşmanı olan müren, levrek, vatoz gibi yırtıcı balıkları barındırmaması ise yetiştirme koşullarını kolaylaştırıyor. Akarsuların karıştığı az tuzlu sularda yetişen yengeçler daha sonra doğal ortamlara nakledilerek yaklaşık 28 ay sonra ekonomik boya gelip hasat ediliyor. Suyun dip çamurundan zengin, sıcaklığının ise 30 dereceyi geçmemesi şart.  Her türden et, sakatat, mezbaha artıklarıyla beslenebilen yengeçlerin yumurtlama ve çoğalma yetenekleri oldukça fazla. Mavi yengeç yetiştiriciliğinde yem maliyetleri diğer yetiştiricilik sistemlerine nazaran çok düşük.
Bu İşin Uzmanı Japonlar
Akarsuların ağızlarındaki çamurlu tabakalar onlar için ideal üreme ve çoğalma ortamları. Kültür amaçlı toprak havuzların buna göre hazırlanması gerekiyor. Yetiştiricilik konusunda Japonya’da birçok üreticiyle işbirliği yapılarak makul sermayeyle küçük bir entegre tesis kurmak mümkün. Girişimci adaylarının Japon su ürünleri literatürünü izlemesi ve üreticilerle temasa geçmesi ilk aşamada yararlı olabilir. Güney Asya ülkelerinde bilgi birikimi olmasına rağmen Japonlar bu işi çok daha bilimsel ve hakkını vererek yapıyor. Demirok, bu ilginç yengecin Anadolu varyetesini tanımak isteyenlerin Antalya’nın Kale İlçesi yakınlarındaki Beymelek Lagünü’nü ziyaret etmelerini öneriyor. Burada gölün kenarında konuşlanmış devlete ait tesislerden ayrıntılı bilgi almak mümkün.