DAİB’DEN 2,5 MİLYAR DOLARLIK İHRACAT

Bu ayki röportajımızda Doğu Anadolu İhracatçılar Birliği’ni ziyaret ettik ve Yönetim Kurulu Başkanı Cemal Şengel ile bölgenin girişimci profilini, ihracat rakamlarını ve hedeflerini konuştuk.

Röportaj: Emel Lakşe

Doğu Anadolu İhracatçılar Birliği’nin tarihçesi hakkında kısaca bilgi alabilir miyiz?

Doğu Anadolu İhracatçıları Birliği, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatlarıyla 4 Mart 1937 tarihinde ‘‘Canlı Hayvan İhracatçıları Birliği Türk Anonim Şirketi’’ adı altında kurulmuştur. Kurulan bu Anonim Şirket, Doğu Anadolu İhracatçı Birliği’nin ve daha sonraki dönemlerde ülkemizin değişik bölgelerinde kurulan diğer ihracatçı birliklerinin de temelini teşkil etmiştir. 4 Mart 1937 tarihinden bu yana değişerek 3 Temmuz 2009 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5910 sayılı yasa ile tüm ihracatçı birlikleri gibi Doğu Anadolu İhracatçıları Birliği de bugünkü nihai yapısına kavuşmuştur.
 
DAİB toplamda kaç ili içine alıyor ve bünyenizde toplam kaç üye faaliyet gösteriyor?

Merkezi Erzurum’da bulunan ve Iğdır, Doğubayazıt, Van, Yüksekova, Silopi’de irtibat büroları bulunan Doğu Anadolu İhracatçılar Birliği (DAİB), Ağrı, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Hakkari, Kars, Muş, Siirt, Tunceli, Van, Bayburt, Batman, Ardahan, Iğdır ve Şırnak olmak üzere toplam 17 ilde akredite olmuş ve bu illerde yerleşik ihracatçı üyelerinin yanı sıra, tarihi geçmişi ile ülkemizin dört bir tarafında ihracat faaliyetinde bulunan üyelerine sektör ve mal gurubu sınırlaması olmaksızın hizmet verecek şekilde örgütlenmiştir.

Doğu Anadolu İhracatçılar Birliği’nin, 2016 yılının başı itibariyle, yukarıda adları zikredilen 17 ilde yaklaşık 4.000 aktif üyesi bulunmaktadır.
 
DAİB’in yıllık toplam ihracat rakamlarını ve bu rakamları oluşturan firma profillerini genel çizgilerle okuyucularımızla paylaşabilir misiniz?

Doğu Anadolu İhracatçı Birliği üyeleri marifetiyle 2015 yılsonu itibariyle yaklaşık 2,5 milyar dolar ihracat gerçekleştirmiştir. Üyelerimiz sektör ayrımı ve engeli olmaksızın DAİB Genel Sekreterliği üzerinden ihracat yapabilmektedirler.
 
Doğu Anadolu bölgesinin ihracatında lokomotif sektör hangisi?

İmalat sanayisinde gıda ve içecek imalatı ile madencilik sektörü önemli bir yer tutmaktadır. Tarıma dayalı sanayi olarak un-yem üretimi, süt ve süt ürünleri üretimi ön plandadır. İnşaat malzemeleri üretiminde de son dönemlerde artış gözlemlenmektedir. Su kaynakları açısından son derece zengin bir potansiyele sahip bölgemizde ambalajlı içme suyu sektörü son yıllarda önemli ölçüde gelişmiştir. Madencilik anlamında bakır, krom, kurşun, çinko, manganez, manyezit, mermer, perlit yatakları mevcuttur. Bu sebeple kimyevi maddeler sektörü lokomotif sektörümüzdür.
 
Bildiğimiz kadarıyla Genel Sekreterliğinizce yakın zamanda Sınır Ticareti ve sorunlarıyla ilgili bir anket çalışması yaptınız. Yaptığınız bu anket çalışmasının sonuçları hakkında kısaca bilgi verir misiniz?

Bilindiği üzere bölgemizde Ağrı (Sarısu), Hakkâri (Esendere), Van (Kapıköy), Iğdır (Dilucu) olmak üzere toplam 4 adet Sınır Ticaret Merkezi (STM) faaliyet göstermektedir. Doğu Anadolu İhracatçılar Birliği olarak dış ticaret süreçlerinde sınır kapılarının işletmeler üzerindeki etkilerini belirleme amacıyla yapılan söz konusu çalışmada, bahse konu STM’lerin bulunduğu iller ve mücavir alanında sınır ticareti ile iştigal eden ve bu faaliyete nezaret eden, firmalara anket uygulaması yapılmıştır. Bu bağlamda, sınır ticaretinin daha etkin işlemesi ve bölgeye daha faydalı şekilde uygulanması doğrultusunda durum tespiti ve sorun tespiti yapılmıştır. Elde edilen sonuçları, ilgili kurum ve kuruluşların yanında, ihracatçılarımızın sürekli irtibat halinde oldukları Ticaret ve Sanayi Odaları, Valilikler ve gümrük idareleri ile paylaşarak, sınır ticaretindeki sorunları ortadan kaldırmayı amaçlıyoruz.
 
Bu minvalde alt yapı eksikliği bütün STM'lerde ortak bir eksiklik olarak göze çarpmakta ve fiziki altyapı, personel, teknik personel vb. sıkıntılar yaşanmaktadır. Ayrıca, sınır ticaretinde en sık karşılaşılan sorun olarak karşımıza konjonktürel sorunlarla birleşen gümrük işlemlerinde sirkülasyonun ağırlığı çıkıyor ki, bu da zaman kaybına ve karlılığın düşmesine sebep olmaktadır. Bu da sınır ticaretinden beklenen ekonomik faydanın sağlanamamasına yol açmaktadır. Mevcut durumda Sınır Ticaret Merkezleri ihracattan ziyade, ithalat ağırlıklı kullanıldığı için, ihracı yapılan ürün çeşitliliğini artırmak gerekmektedir.

 
Üyeleriniz arasında yaklaşık olarak kaç KOBİ bulunuyor ve ağırlıklı olarak hangi sektörlerde faaliyet gösteriyorlar?

Üyelerimizi büyük çoğunluğu KOBİ niteliğinde olup, ağırlıklı bir sektör ayrımı bulunmamaktadır.
 
Türkiye İhracatçı Meclisi’nin 2023 ihracat rakamı hedefi oldukça iddialı: 500 milyar dolar. DAİB olarak bu rakama ulaşmada hiç kuşkusuz sizin de payınız büyük olacak. Bu çerçevede önümüzdeki 7 yıl içinde ne gibi projelere imza atmayı planlıyorsunuz?

Birliğimizin en önemli misyonlarından birisi, bölgemiz ürünlerinin mevcut ve hedef pazarlarda tanıtımın yapılması ve imajının geliştirilmesidir. DAİB olarak çeşitli konularda eğitim seminerleri, Yurtdışı Ticari Heyetler, Alım Heyetleri organizasyonları ve sektörel kümeleşmeyi sağlamak için UR-GE projeleri yürütmekteyiz.
 
Uluslararası ticaret ve rekabetin her geçen gün arttığı ortamda firmaların rekabet edilebilirliklerini artırmayı amaçlıyoruz. Bu amaçla öncelikle bölge illerinin ihracat vizyonunu-stratejisini ve eylem planını belirliyoruz. Bu bağlamda, 2015 yılında Erzurum-Erzincan-Bayburt illerinin İhracat Stratejisi ve Eylem Planını hazırladık. İnşallah ihracatın sağlıklı büyümesi ve gelişmesi amacıyla 2016 yılında tüm bölgenin ihracat stratejisi ve eylem planını tamamlamış olacağız. Zira bu çalışmalar ile bölge ihracatına bir yol haritası ve sistematik getirmeyi hedeflemekteyiz. Bölgede öne çıkan ve gelişme potansiyeli taşıyan sektörlerde, hedef pazarlara yapılan ihracattaki artışın bölge ekonomisine önemli katkı sağlayacağını öngörmekteyiz.
 
T.C. Ekonomi Bakanlığının destekleriyle UR-GE projeleri gerçekleştirilmektedir. Bu projelerle, projeye dahil olan firmaların verilen eğitimlerle dış ticaret bilgi ve becerileri artırılmakta, yeni pazarlar bulunmakta, sektörel bazda bir araya getirilmesi sağlanmakta ve sektör kümeleri oluşturulmaktadır. Bu faaliyetler sonucunda firmalar arasından sinerji oluşmakta ve uluslararası rekabet güçleri artmaktadır. Artık, hiç ihracat yapmamış firmalarımızda farkındalık oluşması ve ihracata başlamaları gibi olumlu çıktılar almaya başladık. Bu bağlamda 2016-2018 yılları arasında uygulamak üzere gıda ve inşaat sektörlerine yönelik iki yeni UR-GE projesini de uygulamaya başladık.
 
İran’a nükleer program nedeniyle yaklaşık 10 yıldır uygulanan ambargonun kaldırılmasıyla İran’da oluşacak olumlu gelişmelerin ve ticari fırsatların ülkemizdeki tüm ihracatçılarımızı umutlandırmaktadır. Bizde oluşan bu fırsatı avantaja dönüştürme yönünde İran’a yönelik hedef pazar-sektör analizlerimizi ve ilgili faaliyet planlarımızı yapıyoruz. İran ve Türkiye’nin ihtiyaçları birbirini tamamlayıcı durumda olup, konumu gereği bölgemizin olumlu etkileneceğini ve ticaret hacminin artacağını öngörmekteyiz. Bu bağlamda dünya ve İran gündemini ehemmiyetle takip etmekteyiz.
 
Bu organizasyonlarla Birliğimiz yoğun çalışma içerisindedir, 2023 hedefleri doğrultusunda çabalarımız artarak devam edecektir.
 
Eğitim, her alanda olduğu gibi birliğinizin faaliyet alanlarında da hiç kuşkusuz çok büyük önem taşıyor. Eğitim desteklerinizden bahsedebilir misiniz?
 
Doğu Anadolu İhracatçı Birliği, üyesi olan ihracatçı firmaların ihracat artışlarını sağlayabilmek amacıyla üyelerine bir takım hizmetler götürmektedir. Bu hizmetlerden biri de Eğitim Seminerleri faaliyetleridir. Doğu Anadolu İhracatçı Birliği her sene, üyemiz olan ihracatçı firmaların ihtiyaç ve beklentilerine göre çeşitli konularda eğitim ve seminerler organize etmekteyiz. Hedef kitlesi aktif ve potansiyel ihracatçılar olan "Dış Ticaret Eğitim Programları"nda amaçlanan firma temsilcilerini ve yöneticilerini dış ticaret konusunda bilgilendirmek ve yeniliklerden haberdar etmektir. 1-3 gün süreli olan bu programlar kapsamında Türk Dış Ticaret Rejimi, İhracata Yönelik Devlet Yardımları, Gümrük Mevzuatı Uygulamaları, Dahilde ve Hariçte İşleme Rejimleri, Eximbank Kredileri ve Kredi Sigorta Garanti Programları, İhracatta KDV İstisnası, Dış Ticarette Ödeme Şekilleri ve Bankacılık İşlemleri gibi çeşitli konular işlenmektedir.
 
2023 Türkiye İhracat Stratejisi ve Eylem Planları kapsamında üretici firmaların 2023 hedefine ulaşmada farkındalık yaratmak, kapasitelerinin geliştirmek ve uluslararası ticaretteki rekabet güçlerini artırmak için Bölge Ticaret Odaları ile işbirliği halinde ihracat akademisi oluşturmayı planlıyoruz Eğitimler ile ilgili duyurularımız web sayfamızda (www.daib.org.tr) yayınlanmaktadır.