Ayın Röportajı’nda bu kez İç Ege illerimizden bazılarını bünyesinde barındıran Zafer Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Yusuf Balcı’yı konuk ettik.

Röportaj: Emel Lakşe

Zafer Kalkınma Ajansı’nın bünyesindeki iller ve faaliyetleri hakkında bilgi verir misiniz?

T.C. Zafer Kalkınma Ajansı, Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa ve Uşak illerimizi kapsayan ve “TR33 Bölgesi” olarak sınıflandırılan Bölgede hizmet vermek üzere kurulmuştur. Ajans Genel Sekreterliği Kütahya ilimizde olup Afyonkarahisar, Manisa ve Uşak illerimizde ise Yatırım Destek Ofisleri aracılığıyla hizmet vermekteyiz. Ajansımızın faaliyetlerini 4 ana grupta toplayabiliriz: Planlama Faaliyetleri, Proje Destekleme ve İzleme Faaliyetleri, Proje Geliştirme Faaliyetleri, Yatırım Tanıtım ve Destek Faaliyetleri.

Finansal kaynaklarınız nelerdir?

5449 sayılı Kanunun 19. maddesine göre Ajansın gelirleri ve yöneteceği fonlar şunlardır:

a)Bir önceki yıl gerçekleşen genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından, vergi iadeleri ile mahallî idarelere ve fonlara aktarılan paylar düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden, binde beş oranında her yıl ayrılacak transfer ödeneğinden, Yüksek Planlama Kurulunca her bir ajans için nüfus, gelişmişlik düzeyi ve performans ölçütlerine göre belirlenecek pay.
 
b)Avrupa Birliği ve diğer uluslararası fonlardan sağlanacak kaynaklar.
 
c)Faaliyet gelirleri.
 
d)Bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirleri üzerinden, bölgedeki il özel idareleri için; borçlanma, tahsisi mahiyetteki gelirler ile genel, katma ve özel bütçeli kuruluşlardan alınan yardım kalemleri hariç tutulmak üzere yüzde bir, belediyeler için; borçlanma ve tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri hariç tutulmak üzere yüzde bir oranında, cari yıl bütçesinden aktarılacak pay.
 
e)Bölgedeki sanayi ve ticaret odalarının, bir önceki yıl kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yüzde biri oranında, cari yıl bütçesinden aktarılacak pay.
 
f)Ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarca yapılan bağış ve yardımlar.
 
g)Bir önceki yıldan devreden gelirler.
 
Ajansınıza sunulan projelerin alabilecekleri desteklerden bahseder misiniz?
 
2010 yılından bu yana Bölgemizde bulunan kamu kurumları, özel sektör ve STK’lara proje desteği vermekteyiz. Bu destekleri temel olarak 2 ana başlıkta veriyoruz: teknik destek ve mali destek. Mali destekler kapsamında projelere hibe desteği sağlamaktayız. Mevcut durumda mali destekler kapsamında 374 hibe projesine destek verilmiş, 109 Milyon TL kaynak aktarılmış ve paydaşlarımızın ortaya koyduğu eş finansman ile birlikte toplam 245.8 Milyon TL yatırım Bölgemize kazandırılmıştır.

Bütçesi küçük ancak sonuçları açısından çok önemli olduğunu düşündüğümüz teknik destekler kapsamında paydaşlarımızın eğitim ihtiyaçlarını gidermekteyiz. Bu kapsamda, kurumların planlama, proje yazma-yürütme, kurumsallaşma, bilgi teknolojileri, bütçe-muhasebe, gibi konularda eğitim ve danışmanlık almalarını sağlıyoruz. Mevcut durumda 465 teknik destek projesine destek verilmiş ve 24.516 kişinin eğitim alması sağlanmıştır.

Bu destekler nasıl bir rakam aralığında gerçekleşiyor?

Her bir destek türünde limitler değişiklik göstermektedir. Proje teklif çağrıları kapsamında her yıl biri KOBİ’lere yönelik biri de kar amacı gütmeyen kurumlara yönelik 2 ayrı program ilan ediyoruz. Bu iki program kapsamında Bölgemize her yıl yaklaşık 25-30 Milyon TL’yi hibe olarak kazandırıyoruz.

Özel sektör desteklerinde en fazla %50 destek verebiliyoruz. Miktar olarak da en fazla  €200.000 (DeMinimis Kuralı) karşılığı Türk Lirası destek verebiliyoruz. Özel sektör desteklerinde hedef kitlemiz imalat sanayisinde faaliyet gösteren KOBİ’ler.

Yine proje teklif çağrısı yöntemiyle kar amacı gütmeyen kurum/kuruluşların altyapı projelerine destek veriyoruz. Bu bağlamda destek oranı en fazla %75, en az ise %25 olabiliyor. Miktar olarak bir kısıtlama bulunmamakla birlikte Ajans olarak proje başına en fazla 750.000 TL destek veriyoruz. Tabi bu oran ve rakamları belirlerken ilçelerimizin gelişmişlik düzeylerini de dikkate alıyoruz. Kar amacı gütmeyen kurum/kuruluşların diğer projelerine verdiğimiz desteğin üst sınırı ise %90’a kadar çıkabiliyor.

Bunun dışında Doğrudan Faaliyet Desteği (DFD) için ayrılabilecek toplam yıllık tutar, Ajansın yıllık gider bütçesinin yüzde ikisini; teknik destek faaliyetleri için yıllık gider bütçesinin yüzde ikisini geçemez; Güdümlü Proje Desteği için de bütçenin en fazla yüzde yirmisidir.

 

Bölgenizde desteklenecek alanlar nelerdir ve bunu hangi kriterlere göre belirliyorsunuz?

Desteklenecek konular belirlenirken üst ölçekli planlar ile TR33 Bölgesi Bölge Planı’nda ve bölgesel ölçekte yaptığımız araştırma çalışmalarında yer alan hedef stratejiler ve veriler esas alınmaktadır. Yani Ajansımız tarafından rastgele tüm konular desteklenmemekte; ulusal ve yerel hedefler dikkate alınarak belirli bir strateji kapsamında desteklenecek konular belirlenmekte ve önceliklendirilmektedir. Zaten, işin mantığı da bunu gerektirmektedir. Çünkü elinizde sınırlı bir kaynak var ve siz bu sınırlı kaynakla azami faydayı sağlamak durumundasınız. Bir başka deyişle vermiş olduğunuz 1 birim mali kaynak başına 10 birimlik, 100 birimlik etki oluşturmalısınız. Programlar kapsamında desteklenecek konular ve kurallar başvuru rehberlerinde tanımlanmaktadır. Dolayısıyla, başvuru sahiplerinin hangi konularda proje hazırlaması gerektiği, sağlanacak mali kaynak tutarı ve başvuru ile değerlendirme sürecine ilişkin usul ve kurallar Ajansımız tarafından kamuoyuna ayrıntılı şekilde ilan edilmektedir.

Başvuru sahiplerine proje hazırlama aşamasında da destek veriyor musunuz?

Yatırımcılara proje hazırlama aşamasında mevzuatın izin verdiği ölçüde ve herkese eşit bir şekilde, rekabet ortamını bozmadan gerekli desteği vermeye çalışıyoruz. Zaten program ilanını müteakip öncelikle herkesin katılabileceği bilgilendirme toplantıları düzenliyoruz. Akabinde randevu yöntemiyle talep toplayarak belli merkezlerde proje yazma eğitimleri düzenliyoruz. Sonrasında ise proje yazan firmalara yardımcı olmak amacıyla teknik yardım masaları kuruyoruz. Yani Ajans olarak proje yazma kültürünün gelişmesi adına gerekli çabayı gösteriyoruz.

Size ulaşan projeleri nasıl değerlendiriyorsunuz?

Projeler 2 temel aşamada değerlendirilmektedir. Ön inceleme olarak adlandırılan ilk aşamada Ajans uzmanları Ajans'a sunulan projelerin şekilsel kontrolünü yapmakta ve başvuru evraklarında herhangi bir eksiklik olup olmadığını kontrol etmektedirler. Ön incelemeyi geçen projeler, en az lisans mezunu ve alanında en az 5 yıllık uzmanlığa sahip bağımsız değerlendirici olarak adlandırılan 2 ayrı kişi tarafından puanlanmaktadır. Bu aşama, teknik ve mali değerlendirme aşaması olarak adlandırılmaktadır. Bağımsız değerlendiriciler, veri tabanımızda yer alan Bağımsız Değerlendirici Havuzu'na kayıtlı kişiler arasından atanmaktadır. Alanında en az 5 yıllık tecrübeye sahip olma ve en az lisans mezunu olma şartları dışında Ajansımız atanacak bağımsız değerlendiricilerde başka nitelikler de aramaktadır.

Dileyen herkes desteklerinizden yararlanabilir mi?

Proje Teklif Çağrıları kapsamında hem KOBİ’lere hem de kar amacı gütmeyen kurum ve kuruluşlara destek verebiliyoruz. KOBİ'leri tanımlarken ''Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik'' hükümleri esas alıyoruz. İlgili Yönetmelik hükümlerine göre 250 (iki yüz elli) kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 40.000.000 (kırk milyon) TL'yi aşmayan işletmeler KOBİ sayılmaktadır.

Ajansınızın öne çıkan, diğer faaliyetleri ile ilgili, bilgi verebilir misiniz?

Gerek plan gerekse programlarda yer verilen hedeflerin gerçekleştirilmesi için gerekli maliyetlerin Ajans dışı kaynaklardan da karşılanmasını hedeflemekteyiz. Bu kapsamda Ajans koordinasyonunda proje geliştirmek ve başarılı projeleri uygulamak, ulusal ve uluslararası ağlara entegre olmak, Bölgede kapasite/farkındalık yaratmak suretiyle farklı ulusal ve uluslararası fonların Bölge’ye çekilmesine yönelik çalışmalar yapmaktayız.

Bunlardan 2013 yılında başvurusu yaptığımız ve 2016 yılı başında uygulamaya başladığımız Zafer-İn Operasyonu 4,1 Euro’luk bütçesiyle Bölgemizde yürütülen en büyük AB projesidir. Operasyon kapsamında KOBİ'lerdeki işveren ve çalışanların kapasite geliştirme çalışmaları aracılığıyla kapasitelerinin geliştirilmesi ve bölgesel aktörlerin iş gücü piyasasında aktif rol almasını sağlamak amacıyla en az 700 KOBİ çalışanına, 600 KOBİ işverenine ve 200 kamu çalışanına toplamda 100.000 adam/saatten fazla olmak üzere ÜCRETSİZ EĞİTİMLER düzenlenecektir. İşveren, çalışan ve ilgili paydaşların dinamik iş ortamlarında rekabet edebilirlik ve dinamik iş ortamlarına uyumun önemi konularındaki farkındalıklarının arttırılması amacıyla operasyon tanıtım malzemelerinin hazırlanması, dağıtımı, farkındalık arttırma toplantıları, üniversite konferansları ve operasyon kapanış etkinliği gerçekleştirilecektir.

Bunun dışında Proje Eylem Planlarımızdan bahsedebiliriz. Bu planlar kapsamında, Bölgede belirlenecek kurum ve kuruluşların geliştirebilecekleri proje konuları ve destek alabilecekleri kaynakların uygulama detaylarıyla birlikte belirlenmesini hedefledik. 2016-2020 yılları arasında açılacak olan ulusal ve uluslararası fon mekanizmalarından hangilerine uygun başvuru sahibi olduğu araştırılacak ve kurumların başvuracağı projelere ilişkin bir yol haritası çıkarılacak. Proje Eylem Planlarında IPA, Horizon 2020, Erasmus, Cosme gibi uluslararası desteklerin yanı sıra TÜBİTAK destekleri, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kümelenme destekleri, Kalkınma Bakanlığı Araştırma Alt Yapısı destekleri, Ekonomi Bakanlığı Markalaşma ve Ur-Ge destekleri gibi ulusal fonlardan da yararlanılabilmesi amaçlanmaktadır.