Ayın Röportajı’nın bu bölümünde konuğumuz olan Akdeniz İhracatçılar Birliği Koordinatör Başkanı Zeki Kıvanç ile kurumun yapısını, ihracat rakamlarını ve 2023 hedeflerini konuştuk.

Röportaj: Emel Lakşe

Akdeniz İhracatçılar Birliği’nin tarihçesi hakkında kısaca bilgi alabilir miyiz?

İhracatçı Birliklerinin ilki, Ulu Önderimiz Atatürk'ün imzasıyla 3018 sayılı kanunun 7. maddesine istinaden, İktisat Vekilliğinin 30.01.1937 tarih ve 4887/62 sayılı teklifi üzerine imzalanan 4 Mart 1937 tarih ve 2/6107 sayılı kararname ile kurulmuştur. 1940 yılında üç İhracatçı Birliği, Çukurova Pamuk İhracatçıları Birliği, Cenup Vilayetleri Canlı Hayvan İhracatçıları Birliği ve Mersin Hububat, Bakliyat ve Yağlı Tohumlar İhracatçıları Birliği ile temeli atılan Akdeniz İhracatçı Birliklerinin çatısı altında bugün 8 ayrı İhracatçı Birliği bulunmaktadır.

AKİB toplamda kaç ili içine alıyor ve bünyenizde toplam kaç üyeniz var?

Akdeniz İhracatçı Birlikleri’nin, Mersin Merkez olmak üzere, Adana, Hatay, Karaman ve Kayseri'de irtibat büroları bulunmaktadır. Ancak Türkiye genelinde her ilde kayıtlı üyesi bulunan AKİB,  Osmaniye ve Niğde gibi çevre iller de dahil olmak üzere geniş bir bölgeye hizmet vermektedir. 
 
AKİB’in toplamda 8123 üye olmak üzere 8 İhracatçılar Birliği bazında üye sayısı aşağıdaki şekildedir:
 
Akdeniz Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği 391
Akdeniz Tekstil Ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği 491
Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği 1505
Akdeniz Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar Ve Mamulleri İhracatçıları Birliği 790
Akdeniz Su Ürünleri Ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği 267
Akdeniz Mobilya, Kağıt Ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği 1141
Akdeniz Demir Ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği 2272
Akdeniz Kimyevi Maddeler Ve Mamulleri İhracatçıları Birliği 1266
Toplam Üye Sayısı 8123

AKİB’in yıllık toplam ihracat rakamlarını ve bu rakamları oluşturan firma profillerini genel çizgilerle okuyucularımızla paylaşabilir misiniz?

AKİB üyeleri tarafından 2014 yılında 12,9 milyar dolar ihracat gerçekleştirilmiştir. Toplam ihracattan en büyük pay %36 ile kimyevi maddeler ve mamulleri sektörüne aittir. Bu sektörü % 10,2 ile hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörü, % 8,8 ile çelik sektörü izlemiştir. 2015 yılında ise toplam AKİB ihracatı 10,9 milyar dolar olarak gerçekleşirken, ilk iki sıra yine değişmemiştir. %34 ile kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü ilk sırada, %10 ile hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörü ikinci sırada yer almıştır. 2015 yılında en çok ihracat yapan sektörlerde üçüncü sırada %9 ile yaş meyve ve sebze sektörü yer almıştır.

Akdeniz bölgesinin ihracatında lokomotif sektör hangisi?

Türkiye’de yaş meyve sebze sektöründe en büyük paya sahip Birlik olarak, 13 Genel Sekreterlik arasında AKİB, yaş meyve sebze sektöründe koordinatör birlik olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. AKİB’in sorumluluk alanında yer alan illerin sektörel bazda ihracat rakamlarına bakacak olursak; lokomotif sektörleri şu şekilde ifade edebiliriz:

Adana ilinde tekstil ve hammaddeleri, Hatay ilinde çelik, Karaman ilinde hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri, Kayseri ilinde mobilya, kağıt ve orman ürünleri, Mersin ilinde yaş meyve ve sebze ile hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleridir.

Türkiye İhracatçı Birlikleri’nin 2023 ihracat rakamı hedefi oldukça iddialı: 500 milyar dolar. AKİB olarak bu rakama ulaşmada hiç kuşkusuz sizin de payınız büyük olacak. Bu çerçevede önümüzdeki 7 yıl içinde ne gibi projelere imza atmayı planlıyorsunuz?

Bu dönemde kısa vadedeki ilk hedefimiz AKİB’in ve dolayısı ile ülkemizin ihracatını üst seviyelere çıkarmak için çalışmalarımıza hız kesmeden devam etmektir. Ülke ihracatımıza katkımızı artırmak için ihracatçımızın önündeki engelleri kaldıracak ve ihracatı kolaylaştıracak her türlü ekonomik faaliyetin içerisinde olacağız. İhracat potansiyelimizin yüksek olduğu ülkelerdeki fuarlara milli katılım organizasyonları ve aynı şekilde dünyanın çeşitli ülkelerinden önemli alıcıların bölgemizde ağırlanacağı alım heyeti programları gerçekleştirmeyi planlıyoruz. Bunun yanı sıra ihracatçı firmalarımıza alternatif dış pazarlar kazandıracak sektörel ticaret heyetleri, eğitim programları ve seminerler ile AKİB ve ülkemiz ihracatını artırmayı planlıyoruz. Bu amaçla birliğimizi de günümüzde hızla değişmekte olan ekonomik yapıdan kaynaklanan ihtiyaçlara cevap verebilecek dinamik ve çağdaş yapıya kavuşturmayı hedeflemekteyiz. Ayrıca AKİB Akademi bünyesinde gerçekleştirdiğimiz Dış Ticaret Eğitim Programları’na devam ederek bölgedeki firmalara, ihracat sektörüne ara eleman yetiştirmeye devam edeceğiz. Ayrıca Genel Sekreterliğimiz bünyesinde proje departmanımızın çalışmaları sonucu oluşturduğu AKİBim adlı bilgi iletişim sistemi mobil uygulamasını devreye sokmuştuk. Yakın zamanda üyelerin de birbirleri ile kolay şekilde iletişim kurabileceği B2B sistemi konusunda da çalışmaları ortaya koyacağımızı belirtmek isterim.

 
AKİB olarak orta ve uzun vadeli bazı inovatif ve teknolojik projelerimiz de bulunmaktadır ve bu projelerimiz için bir kısmı için Çukurova Kalkınma Ajansı Doğrudan faaliyet programına başvurulmuştur. AKMİB Kimyasal Madde Araştırma Merkezi, ATHİB & AHKİB Tasarım Mükemmeliyet Merkezi, AKMOB Akıllı Mobilya Tasarım ve Entegrasyon Merkezi, YMS Turunçgil Araştırma Merkezi ve ADMİB Çelik Araştırma Merkezi bu projelerimizin başlıcalarıdır. Uzun vadeli diğer bir projemiz ise ASHİB Adana Karataş Su ve Hayvansal Ürünler OSB projesidir.  ASHİB tarafından daha önce ortaya atılmış bu fikri hayata geçirmek için gerekli araştırmalar yapılmıştır ve Çukurova Kalkınma Ajansı Doğrudan Faaliyet Desteğine başvurulması planlanmaktadır.

Genel Sekreterliğimizin uzun vadeli hedeflerinden diğeri ise 2020 yılında Mersin'in ev sahipliğinde düzenlenecek 14. Uluslararası Turunçgil Kongresi etkinliğinin ülke ekonomimiz açısından en verimli şekilde geçmesidir. Kongre, Akdeniz İhracatçı Birlikleri’nin organizasyonunda, üniversiteler, üretici birlikleri, tarımsal araştırmalar merkezi, bahçe kültürleri araştırma istasyonları, çiftçiler birliği, ticaret borsası, ziraat odaları, ticaret ve sanayi odaları ve pek çok paydaş kurumun iş birliği ve narenciye ihracatçı üyelerimizin aktif katılımı ile 2020 yılında ülkemizde gerçekleştirilecektir. Kongre hazırlık süreci kapsamında yapılan ve yapılacak toplantı masrafları, logo, web sitesi, basım-yayım, ulaşım, konaklama vb. tüm masraflar Narenciye Tanıtım Grubu (NTG) bütçesinden karşılanacaktır ve bu doğrultuda çalışmalarımız devam etmektedir.

Katma değerli ihracatın 'inovasyon, Ar-Ge, tasarım ve marka' ile mümkün olabileceğini gerçeği artık herkes tarafından benimsendi. İnovasyon kültürünün ülke geneline yayılması amacıyla TİM koordinatörlüğünde düzenlenen TİM İnovasyon Haftası Anadolu Buluşmaları’nın Adana ayağı 2015 yılında AKİB ev sahipliği yaptı.  Bölgemizde bu şekilde farkındalık yaratacak bir organizasyonda yer almaktan dolayı büyük bir memnuniyet duyduk. 2016 yılında da Adana İnovasyon Haftası’nda uluslararası profesyonelleri, sanayicileri, akademisyenleri ve üniversite öğrencilerini ağırlamak için AKİB olarak çalışmalarımıza başladık.

AKİB, ayrıca Türkiye 2023 İhracat Stratejisi kapsamında sektör komitelerimiz çalışmalar yapmakta ve değerlendirme toplantıları düzenlenmektedir. Planlı ve etkili çalışmalar sonucu ülkemizin 2023 hedeflerine ulaşmasında bir engel olmadığına inanıyor ve herkesin kendine düşen alanlarda elinden geleni yapmasını ümit ediyorum.

Eğitim, her alanda olduğu gibi birliğinizin faaliyet alanlarında da hiç kuşkusuz çok büyük önem taşıyor. Eğitim desteklerinizden bahsedebilir misiniz?

AKİB Akademi bünyesinde gerçekleştirdiğimiz Dış Ticaret Eğitim Programları’na devam ederek bölgedeki firmalara, ihracat sektörüne ara eleman yetiştirmeye devam edeceğiz.

Eğitimle ilgili çok köklü ve eski bir geçmişi var AKİB’in, hem ihracatçılara hem de mezun ve öğrencilere yönelik eğitimlerimiz hep oldu. Önümüzdeki dönem ise bu çalışmaya biraz ivme kazandıracağız, öncelikle bir eğitim anketi çalışmamız var, bugünlerde tüm üyelerimizle paylaşacağız, bu anket sonuçlarına göre çalışmalarımızı yeniden düzenleyeceğiz. Bu vesileyle bu röportajı okuyan herkesten web sayfamıza girerek bu anketi doldurmasını rica edeceğim. Bunun dışında da AKİB’in eğitimle ilgili her türlü talep ve işbirliğine açık olduğunu belirtmek isterim.

İhracatçı Birlikleri’nin karşılaştıkları zorluklar ve bunlarla ilgili talepleri nelerdir?

AKİB olarak öncelikli amacımız ülkemiz, bölgemiz ve üye firmalarımızın katma değerli ihracatının arttırılmasıdır. Bu anlamda önemli taleplerimiz bulunmaktadır. 2023 yılında 500 milyar dolarlık ihracat hedefine ulaşabilmemiz için Türkiye’nin önemli bir yatırım hamlesi yapması gerekmektedir. Bu anlamda özellikle beklenen etkiyi yaratmayan mevcut teşvik sisteminin yeniden ele alınması, teşvik bölgeleri de işsizlik kriteri baz alınarak, il değil, ilçe bazlı olacak şekilde yeniden belirlenmelidir.

5084 teşvik yasasındaki elektrik katkı desteği, daha önceki teşviklerde sağlanan kaynak kullanımı destekleme primleri gibi destekler ülkemizde önemli yatırım hamlelerinin gerçekleştirilmesini sağlamıştır.  Yatırımcıları heyecanlandıracak maddi katkıların sağlanması yatırımların hızlandırılması açısından önemlidir. Yatırımlara paralel olarak ihracat teşvikleri de önemli oranda arttırılmalıdır. Özellikle yerli katkı oranı yüksek olan ürünlerin daha etkin şekilde desteklenmesine yönelik yeni politikalar geliştirilmelidir.

Finansman sorunu ülkemiz sanayinin gelişimi açısından önemli sorun alanlarından biridir. Bu anlamda yeni sanayi yatırımlarını teşvik etmek amacıyla, uzun dönemli, uygun şartlarda finansman imkanı yaratılmalıdır. Bunu sağlamak üzere Türkiye yatırım bankacılığı kavramını yeniden ele almalı, Türkiye Kalkınma Bankası yeni bir yaklaşımla yeniden yapılandırılmalı, kamu bankaları da aynı anlayışla yatırımcılara uygun şartlarda finansman desteği sağlamalıdır.